Asansör kumanda panosu, bir asansör sisteminin beyni ve merkezi sinir sistemi olarak, tüm operasyonların güvenli, verimli ve konforlu bir şekilde yürütülmesinden sorumlu kritik bir bileşendir. Bu makalede, asansör kumanda panosunun tüm teknik, operasyonel ve ticari yönlerini detaylı bir şekilde ele alacağız.
Asansör kumanda panosu nedir? Ne görevleri vardır?
Asansör kumanda panosu, asansörün tüm elektriksel ve elektronik bileşenlerini yöneten, kontrol eden ve koordine eden merkezi bir ünitedir. Genellikle makine dairesinde (halatlı asansörlerde) veya kuyu dibi veya en üst kat kapı kasası yanında (makine dairesiz veya hidrolik sistemlerde) bulunan bu metal kabin, asansörün beyni olarak görev yapar.
Başlıca Görevleri:
- Çağrıları İşleme: Katlardan (dış butonlar) ve kabin içinden (iç panel) gelen çağrı sinyallerini alır, kaydeder ve mantıksal bir sıraya koyar.
- Motor Hareketini Kontrol Etme: Asansör motoruna kalkış, hızlanma, sabit hızda seyir, yavaşlama ve katta hassas duruş için gerekli komutları gönderir.
- Güvenliği Sağlama: Kapı kilitleri, aşırı hız regülatörü (governor), paraşüt sistemi, alt ve üst limit şalterleri gibi tüm güvenlik sensörlerini içeren “emniyet devresini” sürekli olarak denetler. Bu devredeki herhangi bir kesinti (örneğin bir kapı kilidinin açılması), panonun motor gücünü anında kesmesini ve asansörü durdurmasını sağlar.
- Kapıları Yönetme: Kabin ve kat kapılarının otomatik olarak açılması, kapanması, bekleme süreleri ve fotosel veya güvenlik kenarı gibi engelleme sensörlerinin kontrolünü sağlar.
- Pozisyon Tespiti: Motor enkoderi veya kuyuya yerleştirilen sensörler aracılığıyla kabinin her an nerede olduğunu takip eder ve bu bilgiyi kat ve kabin içi göstergelere yansıtır.
- Güç Dağıtımı: Kabin aydınlatması, havalandırma fanı, anons sistemi ve kontrol devreleri için gerekli olan farklı gerilim seviyelerini sağlar.
- Özel Durumları Yönetme: Yangın modu, revizyon (bakım) modu, acil durum ve elektrik kesintisinde kurtarma gibi özel operasyonları yönetir.
Asansörün tüm parçalarını öğrenmek ister misiniz? : Asansör Nasıl Çalışır? Asansör Parçalarına İlişkin Görsel Bir Rehber
Asansör kumanda panosu çeşitleri
Kumanda panoları, temel olarak tahrik sistemine ve kontrol mantığına göre sınıflandırılır.
1. Tahrik Sistemine Göre:
-
Çift Hızlı Kumanda Panoları:
-
Eski bir teknoloji olup, yüksek ve düşük hızlar için iki ayrı sargıya sahip motorları sürer.
-
Hız değişimi ani ve sarsıntılıdır, bu da konforu düşürür.
-
Yüksek kalkış akımları nedeniyle enerji verimliliği düşüktür ve mekanik aksama daha fazla yük bindirir. Günümüzde kullanımı çok azalmıştır.
-
Sürücülü (VVVF – Değişken Voltaj Değişken Frekans) Kumanda Panoları:
-
En yaygın ve modern tip budur. Motorun hızını kontrol etmek için “sürücü” veya “invertör” adı verilen bir elektronik ünite kullanır.
-
Sürücü, motora giden elektriğin voltajını ve frekansını değiştirerek yumuşak bir kalkış, konforlu bir seyir ve sarsıntısız bir duruş sağlar.
-
Avantajları: Yüksek seyir konforu, hassas kat seviyelemesi, %50’ye varan enerji tasarrufu, daha az mekanik aşınma.
-
Hidrolik Kumanda Panoları:
-
Hidrolik asansörler için özel olarak tasarlanmıştır.
-
Halatlı asansör motoru yerine hidrolik ünite pompasının motorunu ve valfleri kontrol eder.
-
Yukarı yönde hareket için pompayı çalıştırır, aşağı yönde ise valfleri açarak kabinin kendi ağırlığıyla inmesini sağlar.
2. Kontrol Mantığına Göre:
- Röleli Kumanda Panoları: Kontrol mantığının çok sayıda elektromekanik röle ile sağlandığı çok eski sistemlerdir. Hantal, gürültülü ve arıza tespiti zordur. Artık üretilmemektedir.
- Mikroişlemcili Kumanda Panoları: Günümüzdeki tüm modern panolar bu tiptedir. Tüm kontrol işlemleri, üzerinde bir mikroişlemci (CPU) bulunan bir elektronik kart (ana kart) tarafından yönetilir. Bu, yüksek hassasiyet, güvenilirlik ve gelişmiş yazılım özellikleri sunar.
Asansör kumanda panosunun bileşenleri
Modern bir VVVF kumanda panosu şu ana bileşenlerden oluşur:
- Ana Kart (Main Board): Mikroişlemci, bellek ve asansörün tüm parçalarıyla iletişim kuran giriş/çıkış terminallerini içeren panonun beynidir.
- Hız Kontrol Sürücüsü (İnvertör/Sürücü): Motorun hızını ve torkunu hassas bir şekilde ayarlayan, VVVF sisteminin kalbidir.
- Kontaktörler: Motor ve fren gibi yüksek güç devrelerini açıp kapatan güçlü elektromanyetik anahtarlardır.
- Transformatör (Trafo): Şebeke gerilimini (380V), kontrol devreleri, aydınlatma ve güvenlik sistemleri için gereken daha düşük gerilimlere (örn. 24V, 48V, 110V) düşürür.
- Güç Kaynağı: AC gerilimi, ana kart ve diğer elektronik bileşenler için gerekli olan kararlı DC gerilime dönüştürür.
- Koruma Devreleri (Sigortalar ve Şalterler): Devreleri aşırı akım ve kısa devrelere karşı korur. Kaçak akım rölesi de hayati bir güvenlik bileşenidir.
- Acil Kurtarma Sistemi (UPS / Akülü Kurtarma): Elektrik kesintisi durumunda, akülerden aldığı güçle kabini en yakın kata getirip kapıları açarak yolcuların tahliyesini sağlar.
- Terminaller (Klemensler): Kuyu, makine dairesi ve kabinden gelen tüm kabloların panoya bağlandığı noktalardır.
Asansör kumanda panosunun çalışma şekli
Bir VVVF panonun tipik çalışma döngüsü aşağıdaki adımlardan oluşur:
- Çağrı Alma: Kullanıcı butona basar. Sinyal ana karta ulaşır.
- İşleme: Ana kart, gelen çağrıyı ve kabinin mevcut konumunu değerlendirerek en verimli hareket yönünü ve rotayı belirler.
- Güvenlik Kontrolü: Pano, tüm kapı kilitlerinin kapalı ve emniyet devresinin tamamlanmış olduğunu kontrol eder. Her şey yolundaysa hareket izni verir.
- Hareket Komutu: Ana kart, sürücüye hareket komutunu gönderir. Eş zamanlı olarak motorun üzerindeki mekanik frene de “açıl” komutu verilir.
- Kalkış (Hızlanma): Sürücü, voltaj ve frekansı sıfırdan başlayarak kademesiz bir şekilde artırır. Motor, yumuşak ve sarsıntısız bir şekilde dönmeye başlar.
- Seyir: Asansör nominal (ana) hıza ulaştığında, bu hızda hedefe doğru ilerler. Pano, enkoder aracılığıyla kabin pozisyonunu sürekli takip eder.
- Yavaşlama ve Duruş: Hedef kata yaklaşırken, pano sürücüye yavaşlama komutu verir. Sürücü frekansı düşürerek hızı yumuşak bir şekilde azaltır ve kabini tam kat seviyesinde durdurur.
- Frenleme: Hareket tamamen durduğu anda, fren bobinlerinin enerjisi kesilir ve mekanik fren devreye girerek kabini sabitler.
- Kapı Açma: Pano, kapı motoruna kapıları açma komutu verir. Belirlenen süre sonunda kapılar kapanır ve sistem yeni bir çağrı için beklemeye geçer.
Asansör kumanda panosu boyutları
Pano boyutları birkaç faktöre bağlı olarak değişir:
- Pano Tipi: Çift hızlı panolar genellikle VVVF panolara göre daha büyüktür.
- Motor Gücü (kW): Motor gücü arttıkça sürücü, kontaktörler ve diğer güç bileşenleri büyür, bu da pano boyutunu artırır.
- Kurtarma Sistemi: Akülü kurtarma sisteminin varlığı ve akülerin boyutu ek alan gerektirir.
- Üretici ve Tasarım: Farklı markaların tasarımları farklı boyutlarda olabilir.
Genel olarak, standart bir konut asansörü panosunun boyutları yaklaşık olarak şu aralıktadır:
- Yükseklik: 80 cm – 200 cm
- Genişlik: 60 cm – 100 cm
- Derinlik: 25 cm – 40 cm
Makine dairesiz (MRL) asansörler için tasarlanan panolar, kat kapısı kasasına veya kuyu içinde dar bir alana sığacak şekilde çok daha kompakt tasarlanır.
Uygun ve kaliteli asansör kumanda panosunun özellikleri nelerdir?
Kaliteli bir kumanda panosu seçerken dikkat edilmesi gereken en önemli özellikler şunlardır:
- Yüksek Seyir Konforu: En önemli kriterdir. Kalkış, duruş ve seyir sırasında kesinlikle sarsıntı, titreşim veya ani hareketler olmamalıdır.
- Güvenilirlik ve Kaliteli Bileşenler: Sürücü, ana kart, kontaktör gibi kritik bileşenlerin Arkel, Mikrolift, Ziehl-Abegg, Fuji gibi tanınmış ve güvenilir markalardan seçilmesi, arıza oranını düşürür ve sistemin ömrünü uzatır.
- Standartlara Uygunluk: Pano, TS EN 81-20 ve TS EN 81-50 standartlarının tüm gerekliliklerini eksiksiz karşılamalıdır.
- Gelişmiş Arıza Tespiti: Sistemde oluşan hataları kodlarıyla birlikte kaydeden ve bir hata geçmişi listesi sunan bir yapıya sahip olmalıdır. Bu, bakım teknisyeninin sorunu hızla bulmasını sağlar.
- Enerji Verimliliği: Modern VVVF sürücüler, özellikle rejeneratif (enerji geri kazanımlı) modeller, elektrik tüketimini önemli ölçüde azaltır.
- Kullanıcı Dostu Arayüz ve Teknik Destek: Parametre ayarlarının kolayca yapılabilmesi, anlaşılır bir menü yapısı ve üretici firmanın güçlü teknik destek ve yedek parça hizmeti sunması çok önemlidir.
- Etkin Kurtarma Sistemi: Elektrik kesintisi anında güvenilir bir şekilde çalışması, yasal bir zorunluluk ve hayati bir güvenlik özelliğidir.
Asansör kumanda panosu sürücüsü nedir?
Sürücü (drive) veya invertör, VVVF’li kumanda panolarının temelini oluşturan bir güç elektroniği cihazıdır. Ana görevi, şebekeden gelen sabit voltaj ve frekanstaki (örn. 380V, 50Hz) AC elektriği, değişken voltaj ve değişken frekanslı bir AC elektriğe dönüştürmektir.
Frekansı kontrol ederek motorun dönüş hızını, voltajı kontrol ederek ise motorun torkunu (döndürme gücünü) ayarlar. Bu sayede motorun sıfırdan maksimum hıza kadar yumuşak ve kontrollü bir şekilde hızlanıp yavaşlamasını sağlar. Bu özellik, modern asansörlerdeki konforlu ve hassas hareketin anahtarıdır.
Dişlisiz (Gearless) asansör kumanda panosunun diğer modellerden farkı nedir?
Dişlisiz motorlu (Gearless) asansörler için tasarlanmış kumanda panoları, standart VVVF panoların daha gelişmiş bir versiyonudur.
Temel Farkları:
- Motor Uyumluluğu: Bu panolar, senkron (PMSM – Sabit Mıknatıslı Senkron Motor) tipindeki dişlisiz motorları sürebilecek özel kontrol algoritmalarına sahip sürücüler kullanır.
- Kapalı Çevrim Kontrol (Closed-Loop) Zorunluluğu: Dişlisiz motorların hassas kontrolü, motor milinin anlık pozisyonu hakkında sürekli geri besleme gerektirir. Bu nedenle bu panolar, motora bağlı yüksek çözünürlüklü bir enkoder ile kesinlikle çalışmak zorundadır. Bu sistem, en hassas hız ve pozisyon kontrolünü sağlar.
- Üstün Enerji Verimliliği: Redüktör (dişli kutusu) kayıplarının olmaması ve senkron motorun yüksek verimliliği sayesinde, dişlisiz sistemler en düşük enerji tüketimini sunar.
- Maksimum Seyir Konforu: Dişli kutusunun olmaması ve kapalı çevrim kontrol sayesinde titreşim ve gürültü minimum seviyededir, bu da son derece konforlu bir yolculuk sağlar.
- Kompakt Tasarım: Genellikle makine dairesiz (MRL) sistemlerde kullanıldıkları için bu panolar daha kompakt olma eğilimindedir.
Mikroişlemcili asansör kumanda panosu nedir?
Bu terim, panonun kontrol mantığının röleler yerine bir ana kart üzerindeki bir mikroişlemci (CPU) tarafından yürütüldüğünü ifade eder.
Günümüzde üretilen neredeyse tüm panolar mikroişlemcilidir. Bu teknoloji, esneklik, programlanabilirlik, gelişmiş özellikler (grup kumanda, sesli anons vb.), akıllı arıza kaydı ve kompakt bir tasarım gibi sayısız avantaj sunar.
Hidrolik asansör kumanda panosunun diğer modellerden farkı nedir?
Hidrolik sistemler için tasarlanan bu panolar, halatlı sistemlerden yapısal olarak farklıdır:
- Kontrol Ettiği Ekipmanlar: Halatlı motor yerine hidrolik güç ünitesinin pompasını ve yağ akışını kontrol eden solenoid valfleri yönetir.
- Yol Verme Yöntemi: Pompa motorunun kalkış anında çektiği yüksek akımı sınırlamak için genellikle sürücü (VVVF) yerine Yıldız-Üçgen (Star-Delta) yol verme yöntemi kullanılır. Modern hidrolik sistemlerde enerji verimliliği için sürücülü kontrol de tercih edilebilir.
- Aşağı Yön Hareketi: Aşağı yönde hareket için motor çalışmaz. Pano, valfleri kontrollü bir şekilde açarak kabinin yerçekimi kuvvetiyle inmesini sağlar. Hız, valflerin açılma miktarıyla ayarlanır.
- Fren Sistemi: Sistemde mekanik bir motor freni yoktur. Hareket durduğunda valflerin kapanmasıyla yağ akışı kesilir ve kabin hidrolik basınçla kilitlenerek sabit kalır.
- Kat Seviyesi Tazeleyici (Re-leveling): Zamanla oluşabilecek küçük yağ sızıntıları veya sıcaklık değişimleri nedeniyle kabin seviyesinde oluşabilecek düşüşleri algılar ve pompayı kısa bir süre çalıştırarak kabini otomatik olarak tekrar tam kat seviyesine getirir.
Asansör kumanda panosu arıza tespiti nasıl yapılır?
UYARI: Kumanda panoları yüksek gerilim (380V) içerir ve arıza tespiti yalnızca yetkili ve eğitimli asansör teknisyenleri tarafından yapılmalıdır. Aşağıdaki adımlar genel bir bilgilendirme amacı taşır.
- Bilgi Toplama: Arızanın ne olduğunu gözlemleyin. Panonun üzerindeki LCD ekranda veya sürücü ekranında görünen hata kodunu not alın. Ana kart üzerindeki LED’lerin durumunu kontrol edin (genellikle emniyet devresinin hangi noktada açık olduğunu gösterirler).
- Kullanım Kılavuzuna Başvurma: Alınan hata kodu, panonun teknik kılavuzunda ne anlama geldiğini ve olası çözüm yollarını bulmak için kullanılır. Bu en önemli adımdır.
- Emniyet Devresini Kontrol Etme: Asansörün çalışmamasının en yaygın nedeni emniyet devresinin (kapı kilitleri, stop butonları, regülatör kontağı vb.) bir noktadan açık olmasıdır. Ana kart üzerindeki ilgili LED’ler bu konuda yol gösterir.
- Kapıları Kontrol Etme: Kapı raylarında fiziksel bir engel olup olmadığını, fotoselin temiz ve çalışır durumda olduğunu, kapı fiş-kilit kontaklarını kontrol edin. Arızaların büyük bir kısmı kapı kaynaklıdır.
- Revizyon Modunda Test: Panoyu revizyon (bakım) moduna alın. Revizyon butonlarıyla asansörü hareket ettirmeye çalışın. Eğer hareket ediyorsa sorun normal çalışma devresindedir. Etmiyorsa sorun emniyet devresi, sürücü veya motorda olabilir.
- Sürücü Hatalarını İnceleme: Sürücünün kendi ekranında verdiği hataları (aşırı akım, aşırı voltaj, aşırı ısınma vb.) inceleyin ve kılavuzuna göre yorumlayın.
Asansör kumanda panosu standardı hangi standarttır?
Türkiye’de ve Avrupa’da asansör kumanda panoları, asansör sisteminin bir parçası olarak belirli güvenlik standartlarına uymak zorundadır. Bu alandaki temel standartlar şunlardır:
- TS EN 81-20: Asansörler – Yapım ve Montaj İçin Güvenlik Kuralları – İnsan ve Yük Taşıma Amaçlı Asansörler – Bölüm 20: İnsan ve Yük Asansörleri. Bu standart, asansörlerin genel yapım ve montaj güvenlik kurallarını belirler.
- TS EN 81-50: Asansörler – Yapım ve Montaj İçin Güvenlik Kuralları – Muayene ve Deneyler – Bölüm 50: Asansör Bileşenlerinin Tasarım Kuralları, Hesapları, Muayeneleri ve Deneyleri. Bu standart ise kumanda panosu gibi bileşenlerin tasarım, test ve sertifikasyon kurallarını içerir.
Tüm modern kumanda panoları bu standartlara uygun olarak tasarlanmalı ve üretilmelidir.
Türkiye’de bulunan asansör kumanda panosu markaları
Türkiye asansör kumanda sistemleri üretiminde oldukça güçlü bir konuma sahiptir. Pazarda öne çıkan yerli ve yabancı markalar şunlardır:
- Arkel: Türkiye’nin pazar lideri ve en yaygın kullanılan markasıdır. Geniş ürün yelpazesi, kullanıcı dostu arayüzü ve güçlü teknik desteği ile bilinir.
- Mikrolift: Kaliteli ve yenilikçi ürünleriyle tanınan bir diğer önemli yerli üreticidir.
- Hedefsan: Sektörde uzun yıllardır faaliyet gösteren ve yaygın olarak kullanılan bir markadır.
- Konel: Konya merkezli olup, özellikle entegre sistem çözümleriyle öne çıkan bir markadır.
- Aybey Elektronik: Güvenilir ve ekonomik çözümler sunan yerli markalardan biridir.
- Ziehl-Abegg (Almanya): Özellikle yüksek hızlı ve yüksek konfor gerektiren prestijli projelerde tercih edilen, sürücü ve kontrol sistemlerinde bir dünya lideridir.
- Schindler, Kone, Otis, Thyssenkrupp: Bu global devler, genellikle kendi marka asansörleri için özel olarak ürettikleri kapalı sistem kumanda panolarını kullanırlar.
Türkiye’nin en iyi asansör kumanda panosu markası
“En iyi” marka tanımı, projenin ihtiyacına, bütçesine ve önceliklerine göre değişir.
- Pazarın Lideri ve En Popüler Seçim: Arkel, Türkiye pazarında fiyat, performans, ürün çeşitliliği ve servis ağı dengesi açısından en popüler ve “en iyi” olarak kabul edilen markadır. Özellikle ARCODE (tümleşik sürücü ve kart) serisi, montaj kolaylığı ve performansı ile sektörde standartları belirlemiştir.
- Yüksek Performans ve Prestij Projeleri İçin: Yüksek binalar, lüks konutlar veya çok yüksek seyir konforu istenen projeler için Alman markası Ziehl-Abegg’in entegre sistemleri “en iyi” seçenek olarak değerlendirilebilir.
- Diğer Güçlü Alternatifler: Mikrolift ve Konel gibi markalar da sundukları kaliteli ürünler ve yenilikçi çözümlerle en iyiler arasında yer alan güçlü yerli üreticilerdir.
Sonuç olarak, standart bir konut veya iş yeri projesi için Arkel, çoğu zaman en mantıklı ve güvenilir seçim olacaktır.
Asansör kumanda panosu fiyatı
Not: Fiyatlar motor gücüne, markaya, özelliklere (kurtarma sistemi olup olmaması vb.) ve döviz kuruna bağlı olarak büyük farklılıklar gösterebilir. Aşağıdaki rakamlar Kasım 2025 itibarıyla genel bir tahmindir.
- Sürücülü (VVVF) Kumanda Panosu Fiyatı: Standart bir 8 duraklı konut asansörü için (örn. 7.5 kW motor ile)
- Yerli markalar (Arkel, Mikrolift vb.): 90.000 TL – 111.000 TL arası.
- ARCODE gibi tümleşik sistemler: 84.000 TL – 130.000 TL arası.
- Yüksek Güçlü veya Özel Panolar:
- 15 kW, 22 kW gibi yüksek güçlü motorlar için veya Ziehl-Abegg gibi premium markaların panolarının fiyatları 150.000 TL’yi aşabilir.
Yorum yok